Zarządca sukcesyjny — jak zabezpieczyć firmę po śmierci właściciela
Zarządca sukcesyjny — jak zabezpieczyć firmę po śmierci właściciela
Właściciel jednoosobowej firmy umiera. Następnego dnia: umowy z kontrahentami przestają być obsługiwane, pracownicy nie wiedzą kto jest ich pracodawcą, kasa fiskalna jest zablokowana, koncesje i licencje wygasają. W Polsce działa ponad 2,5 miliona jednoosobowych działalności gospodarczych — i większość nie ma powołanego zarządcy sukcesyjnego.
Czym jest zarządca sukcesyjny
Zarządca sukcesyjny to osoba powołana do tymczasowego prowadzenia firmy po śmierci właściciela jednoosobowej działalności gospodarczej (JDG) wpisanej do CEIDG. Zarządza przedsiębiorstwem do czasu zakończenia postępowania spadkowego — maksymalnie 2 lata od śmierci (wyjątkowo sąd może przedłużyć do 5 lat).
Bez zarządcy: firma automatycznie ulega paraliżowi. Umowy o pracę wygasają po 30 dniach od śmierci, koncesje tracą ważność, NIP zostaje wykreślony.
Dwa sposoby powołania
Za życia (rekomendowane)
Właściciel firmy powołuje zarządcę przez:
- Oświadczenie na piśmie + pisemna zgoda zarządcy
- Zgłoszenie do CEIDG (wpis online — bezpłatny, natychmiastowy)
Od momentu śmierci zarządca automatycznie przejmuje prowadzenie firmy. Żadna przerwa w działalności.
Po śmierci (w ciągu 2 miesięcy)
Jeśli właściciel nie powołał zarządcy za życia, mogą to zrobić:
- Małżonek (któremu przysługuje udział w przedsiębiorstwie)
- Spadkobierca ustawowy lub testamentowy, który przyjął spadek
- Zapisobierca windykacyjny
Wymagana jest zgoda osób posiadających łącznie ponad 85% udziałów w przedsiębiorstwie oraz forma aktu notarialnego (koszt: ok. 250-350 zł + VAT).
Termin 2 miesięcy jest bezwzględny. Po jego upływie powołanie zarządcy sukcesyjnego nie jest możliwe i firma de facto przestaje funkcjonować.
Co robi zarządca sukcesyjny
- Prowadzi bieżącą działalność firmy (wystawia faktury, realizuje zamówienia)
- Zarządza pracownikami (umowy o pracę trwają, nie wygasają)
- Reguluje zobowiązania z bieżących przychodów
- Posługuje się NIP zmarłego z dopiskiem „w spadku"
- Składa deklaracje podatkowe i rozlicza VAT
- Utrzymuje koncesje, licencje i zezwolenia
Czego NIE może: sprzedać firmy, zaciągnąć kredytu powyżej zwykłego zarządu, rozporządzać nieruchomościami bez zgody spadkobierców.
Darmowe pobranie
Odbierz Poland — Estate Settlement Checklist
Cały ten artykuł jako lista kontrolna do druku — plus plany działania i poradniki referencyjne, z których możesz korzystać już dziś.
Kto może zostać zarządcą
- Osoba fizyczna z pełną zdolnością do czynności prawnych
- Nie musi być spadkobiercą ani członkiem rodziny
- Nie może być osobą prawomocnie skazana za przestępstwo gospodarcze
- Prokurent firmy — najczęstsza opcja, bo już zna działalność
Konsekwencje braku zarządcy
| Skutek | Termin |
|---|---|
| Umowy o pracę wygasają | 30 dni od śmierci |
| NIP wykreślony z rejestru | Po zamknięciu CEIDG |
| Koncesje/licencje wygasają | Natychmiast |
| Kontrakty handlowe — brak strony | Natychmiast |
| Konto firmowe zablokowane | Z chwilą powzięcia informacji przez bank |
Praktyczna wskazówka
Powołanie zarządcy za życia trwa 10 minut (oświadczenie + wpis CEIDG online) i kosztuje 0 zł. Powołanie po śmierci wymaga aktu notarialnego, zgody 85% uprawnionych i zmieszczenia się w 2-miesięcznym terminie — pod presją żałoby i chaosu.
Jeśli prowadzisz JDG, wyznacz zarządcę teraz. Jeśli przejmujesz firmę po bliskim — masz 2 miesiące na działanie.
Procedura krok po kroku — zarówno powołania za życia, jak i awaryjnego powołania po śmierci — jest częścią naszego Poradnika Spadkowego.
Odbierz za darmo: Poland — Estate Settlement Checklist
Pobierz Poland — Estate Settlement Checklist — poradnik do druku z listami kontrolnymi, wzorami i planami działania, z których możesz korzystać już dziś.