මරණින් පසු ලේඛන ක්රියාවලිය තනිවම කරන්නේ කෙසේද — ශ්රී ලංකාව
ශ්රී ලංකාවේ ඥාතියෙකු මිය ගිය විට මරණ ලියාපදිංචිය, EPF/ETF හිමිකම්, සහ බැංකු ගිණුම් මුදාගැනීම — මේ සියල්ල ඔබටම කළ හැක, නමුත් ඒ සඳහා ලේඛන ඉදිරිපත් කළ යුතු නිවැරදි අනුපිළිවෙල දැනගත යුතුය. එක ආකෘති පත්රයක් වැරදි අනුපිළිවෙලින් ඉදිරිපත් කිරීම සති ගණනක් ප්රමාද කරයි — මන්ද ඊළඟ ආයතනය කලින් ආයතනයේ ප්රතිදානය ඉල්ලයි.
පියවර 1: මරණ ලියාපදිංචිය (දින 1–5)
මරණය සිදු වූ ස්ථානය අනුව ක්රියා පටිපාටිය වෙනස් වේ:
නිවසේ මරණය: ග්රාම නිලධාරීට දින 5ක් ඇතුළත Form B24 ඉදිරිපත් කරන්න. ප්රමාද වුවහොත් ප්රාදේශීය ලේකම් කාර්යාලයට ලේඛන 8ක් (ඇස්දැකීම් සාක්ෂි, පූජක සහතිකය ඇතුළුව) ඉදිරිපත් කළ යුතුය.
රෝහලේ මරණය: රෝහල Form H එක නිකුත් කරයි — ඒ සමඟ කෙලින්ම ලේඛක කාර්යාලයට ගොස් මරණ සහතිකයේ මුල් පිටපත ලබා ගන්න.
සැක සහිත මරණය: JMO (Judicial Medical Officer) පරීක්ෂණය — මෙම අවස්ථාවේ මරණ සහතිකය JMO වාර්තාවට පසුව පමණක් නිකුත් වේ. Form B24 හි මරණ හේතුව වැරදියට ඇතුළත් වුවහොත් ලේඛකයා ක්රියාවලිය නවත්වා පොලිසියට යොමු කරයි.
ප්රතිදානය: මරණ සහතිකයේ මුල් පිටපත — ඊළඟ සෑම පියවරකටම මෙය අවශ්යයි.
පියවර 2: ආදාහනය/සොහොන් කිරීම (දින 1–3)
කොළඹ ආදාහනාගාර (කැනත්ත, බොරැල්ල) සාමාන්යයෙන් දින 2–3ක් ඉදිරියට වෙන් කර ඇත. නාවික හමුදා ආදාහනාගාරය විකල්පයකි. මහ නගර සභා සොහොන් භූමි සඳහා අවසර ලිපියක් අවශ්යයි.
බෞද්ධ, හින්දු, ක්රිස්තියානි, සහ ඉස්ලාම් සම්ප්රදායන් සඳහා වෙන වෙනම අවශ්යතා ඇත — විශේෂයෙන් ඉස්ලාම් සම්ප්රදායේ පැය 24ක් ඇතුළත සොහොන් කිරීමේ අවශ්යතාව මරණ ලියාපදිංචි කාලරාමුව මත බලපෑම් කරයි.
පියවර 3: EPF/ETF හිමිකම් (සති 1–4)
මිය ගිය අයගේ සේවා යෝජකයාගෙන් EPF Form L ලබා ගන්න. අනිවාර්ය: Form L එක දෙපැත්තටම මුද්රණය කරන්න — එක පැත්තකට පමණක් මුද්රණය කළ අයදුම්පත් ශ්රම දෙපාර්තමේන්තුව ප්රතික්ෂේප කරයි.
ETF සඳහා Form VIII මාලාව (VIII-A, VIII-B, VIII-C) සම්පූර්ණ කරන්න. සේවා යෝජකයාගේ සහතිකය (Form L2) අත්සන් කරවා ගන්න. නරාහේන්පිට ශ්රම දෙපාර්තමේන්තුවට ඉදිරිපත් කරන්න — ගෙවීම සති 3–4ක් ඇතුළත.
නොමිලේ බාගැනීම
Sri Lanka — Funeral Planning Checklist ලබා ගන්න
මෙම ලිපියේ සියල්ල මුද්රණය කළ හැකි පරීක්ෂණ ලැයිස්තුවක් ලෙස — ක්රියාකාරී සැලසුම් සහ යොමු මාර්ගෝපදේශ සමඟ, අදම භාවිතා කළ හැක.
පියවර 4: බැංකු ගිණුම් මුදාගැනීම (සති 2–8)
මරණය දැනුම් දුන් විගස බැංකුව තනි ගිණුම් අත්හිටුවයි. මුදාගැනීම ගිණුම් වර්ගය මත රඳා පවතී:
- ඒකාබද්ධ ගිණුම් (Either or Survivor): මරණ සහතිකය + අනන්යතා සාධනය ඉදිරිපත් කළ විට ජීවත්ව සිටින හිමිකරුට ක්ෂණිකව ප්රවේශය
- නාමිකයා සිටින ගිණුම්: නාමික පත්රය + මරණ සහතිකය ඉදිරිපත් කරන්න
- තනි ගිණුම් (රු. 4M ට අඩු): "පවුල් විස්තර ප්රකාශනය" (ප්රාදේශීය ලේකම් සහතිකය) + බැඳුම්කරය + ඥාති ප්රකාශන ලිපිය
ප්රධාන වැරැද්ද: බැංකුවට ගිය පසු "පවුල් විස්තර ප්රකාශනය" නැත්නම් ආපසු එවයි. ඒ ප්රකාශනයට මරණ සහතිකයේ මුල් පිටපත අවශ්යයි — එබැවින් මරණ ලියාපදිංචිය පළමුවෙන්ම සම්පූර්ණ විය යුතුය.
පියවර 5: උරුම නීති සහ දේපළ පැවරීම (මාස 3–18+)
ශ්රී ලංකාවේ පුද්ගලික නීති 4ක් ඇත — පොදු නීතිය, උඩරට නීතිය, තේසවලමේ නීතිය, මුස්ලිම් නීතිය. ඔබේ පවුලට කුමන එක අදාළ වේද යන්න පදිංචිය, ජාතිය, සහ ආගම මත රඳා පවතී. අවමංගල්ය සහ ශේෂ ක්රියා මාර්ගෝපදේශය මෙම නීති 4ම තීරණ සිතියමකින් ආවරණය කරයි.
ඉඩම් රෙජිස්ට්රාර් හරහා දේපළ මාරු කිරීමට මුද්දර ගාස්තු (3%–4%) සහ නොතාරිස් ඔප්පුව අවශ්යයි.
කවුරුන්ට මෙය සුදුසුද
- මරණ ලියාපදිංචිය, EPF/ETF, සහ බැංකු ගිණුම් මුදාගැනීම නීතීඥයෙකුගේ උපකාරයකින් තොරව කළමනාකරණය කිරීමට කැමති පවුල්
- සරල උරුම අවස්ථා — වසියනාමයක් ඇති හෝ පවුල් සාමාජිකයින් අතර ආරවුල් නැති
- මරණාධාර සමිතිය හරහා ක්රියාවලිය කළමනාකරණය කරන නිලධාරීන්
කවුරුන්ට මෙය සුදුසු නැත
- සංකීර්ණ උරුම ආරවුල් හෝ උසාවි නඩු ඇති පවුල් — උසාවි නියෝජනය සඳහා නීතීඥයෙකු අවශ්යයි
- දේපළ වටිනාකම රුපියල් මිලියන 10+ සහ බහු-පාර්ශවකරුවන් (siblings, second family)
නිතර අසන ප්රශ්න
මරණ ලියාපදිංචිය දින 5ට පසු කළ හැකිද?
ඔව්, නමුත් ප්රමාද ලියාපදිංචි ක්රියාවලිය වෙනස්ය. දින 5කට පසු ප්රාදේශීය ලේකම් කාර්යාලයට ලේඛන 8ක් (ඇස්දැකීම් ප්රකාශන, පූජක/ආගමික නායකයාගේ සහතිකය ඇතුළුව) ඉදිරිපත් කළ යුතුය. දින 30ක් පසු වුවහොත් දිසාපති අනුමැතිය අවශ්යයි. මාස 1ක් පසු වුවහොත් මහේස්ත්රාත් අධිකරණ නියෝගයක් අවශ්යයි.
EPF හිමිකම් ප්රතික්ෂේප වුවහොත් කුමක් කරනවාද?
බොහෝ ප්රතික්ෂේපයන් ආකෘති පත්ර දෝෂ නිසාය — විශේෂයෙන් එක පැත්තකට පමණක් මුද්රණය කළ Form L, සේවා යෝජකයාගේ මුද්රාව නැති Form L2, හෝ අසම්පූර්ණ Form VIII. දෝෂය නිවැරදි කර නැවත ඉදිරිපත් කරන්න — නැවත පෝරුවේ ගෙවීම අවශ්ය නොවේ.
බැංකු ගිණුම් එකකට වඩා ඇත්නම් සෑම බැංකුවකටම වෙන වෙනම ඉදිරිපත් කළ යුතුද?
ඔව්. සෑම බැංකුවකටම "පවුල් විස්තර ප්රකාශනය" + මරණ සහතිකයේ සහතික කළ පිටපතක් ඉදිරිපත් කළ යුතුය. නමුත් එකම ප්රාදේශීය ලේකම් ප්රකාශනය සෑම බැංකුවටම භාවිත කළ හැක — මුල් පිටපත එක බැංකුවකට, සහතික කළ පිටපත් අනෙක් බැංකුවලට.
වසියනාමයක් නැත්නම් උරුම කොටස් තීරණය වන්නේ කෙසේද?
ශ්රී ලංකාවේ පුද්ගලික නීතිය මත රඳා පවතී — පොදු නීතිය, උඩරට නීතිය, තේසවලමේ නීතිය, සහ මුස්ලිම් නීතිය එක එකට වෙනස් කොටස් නිර්ණය කරයි. උදාහරණයක් ලෙස, උඩරට නීතිය යටතේ පවුල් ඉඩම් (පරවේණි) දියණියන්ට පමණක් උරුම වේ — පුත්රයින්ට නොවේ. මෙම නීති 4 ද තීරණ සිතියමකින් ආවරණය කරන මාර්ගෝපදේශය බලන්න.
Sri Lanka — Funeral Planning Checklist නොමිලේ ලබා ගන්න
Sri Lanka — Funeral Planning Checklist බාගන්න — පරීක්ෂණ ලැයිස්තු, ආකෘති සහ ක්රියාකාරී සැලසුම් සහිත මුද්රණය කළ හැකි මාර්ගෝපදේශයක්, අදම භාවිතා කළ හැක.