Phí Công Chứng Văn Bản Thừa Kế Theo Thông Tư 257/2016

Chi phí công chứng văn bản thừa kế là khoản mà hầu hết gia đình chỉ biết chính xác khi đã đến tận nơi — vì mức phí không cố định mà tính theo giá trị tài sản được công chứng, theo nguyên tắc lũy tiến giảm dần. Hiểu trước cách tính giúp gia đình dự trù ngân sách chính xác hơn thay vì bị động khi nhận thông báo phí tại quầy.

Căn cứ pháp lý: Thông tư 257/2016/TT-BTC

Mức thu phí công chứng hợp đồng, giao dịch được xác định theo giá trị tài sản hoặc giá trị hợp đồng, giao dịch quy định tại Thông tư 257/2016/TT-BTC của Bộ Tài chính. Đối với văn bản thỏa thuận phân chia di sản hoặc văn bản khai nhận di sản, phí công chứng được tính dựa trên tổng giá trị di sản ghi trong văn bản — không phải giá trị phần mỗi người được chia riêng lẻ.

Nguyên tắc lũy tiến giảm dần có nghĩa là: phần giá trị tài sản càng lớn thì tỷ lệ phần trăm áp dụng cho phần vượt càng thấp, chứ không áp một tỷ lệ cố định cho toàn bộ giá trị tài sản. Cơ chế này giúp tránh việc phí công chứng tăng phi mã đối với những di sản có giá trị rất lớn.

Phí công chứng cho văn bản thỏa thuận phân chia so với văn bản khai nhận di sản

Cả hai loại văn bản — thỏa thuận phân chia (nhiều người thừa kế) và khai nhận di sản (một người hoặc đồng thuận khai nhận chung) — đều áp dụng cùng biểu phí tính theo giá trị tài sản như trên. Điểm khác biệt về chi phí thực tế nằm ở việc văn bản thỏa thuận phân chia thường phức tạp hơn về nội dung (nhiều điều khoản về tỷ lệ chia, nghĩa vụ thanh toán chênh lệch), nên một số tổ chức công chứng có thể tính thêm phí soạn thảo nội dung ngoài phí công chứng theo giá trị tài sản, tùy biểu phí dịch vụ riêng của từng nơi.

Cách xác định giá trị tài sản để tính phí

Giá trị tài sản dùng để tính phí công chứng thường được xác định theo một trong các căn cứ sau, tùy thỏa thuận và quy định của tổ chức công chứng:

• Giá trị tài sản do các bên tự kê khai, thỏa thuận với nhau.
• Giá trị theo bảng giá đất do UBND cấp tỉnh ban hành, áp dụng đối với bất động sản.
• Giá trị theo kết quả thẩm định giá độc lập, nếu các bên yêu cầu hoặc có tranh chấp về giá trị.

Với việc bảng giá đất mới sát giá thị trường bắt đầu áp dụng từ ngày 1/1/2026, giá trị tài sản dùng để tính phí công chứng đối với bất động sản có xu hướng tăng đáng kể so với trước, kéo theo mức phí công chứng thực tế cũng tăng theo. Đây là một trong những lý do nhiều gia đình có động lực hoàn tất thủ tục thừa kế sớm trước khi bảng giá đất mới được áp dụng đầy đủ tại từng địa phương.

Ngoài phí công chứng, còn khoản phí nào khác

Phí công chứng chỉ là một trong ba khoản chi phí chính khi hoàn tất thủ tục thừa kế bất động sản:

1. Phí công chứng văn bản thừa kế — tính lũy tiến theo giá trị di sản, theo Thông tư 257/2016/TT-BTC.
2. Lệ phí trước bạ khi sang tên — mức 0,5% giá trị bất động sản, được miễn hoàn toàn nếu thừa kế giữa vợ chồng, cha mẹ đẻ - con đẻ, cha mẹ nuôi - con nuôi, ông bà - cháu, hoặc anh chị em ruột với nhau.
3. Thuế thu nhập cá nhân đối với thừa kế bất động sản — được miễn cùng nhóm đối tượng nêu trên; các trường hợp ngoài nhóm này chịu thuế theo quy định hiện hành tính trên phần giá trị tài sản vượt ngưỡng miễn thuế.

Với phần lớn gia đình thừa kế giữa cha mẹ và con cái hoặc giữa vợ chồng, khoản phí công chứng theo giá trị tài sản thường là chi phí lớn nhất trong ba khoản trên, vì lệ phí trước bạ và thuế TNCN đã được miễn hoàn toàn.

Chuẩn bị ngân sách trước khi đến công chứng

Vì mức phí phụ thuộc trực tiếp vào giá trị tài sản kê khai, nên chuẩn bị trước bảng ước tính giá trị tài sản (dựa trên bảng giá đất địa phương hoặc giá thị trường tham khảo) trước khi đến văn phòng công chứng, tránh tình huống bị động về ngân sách ngay tại quầy tiếp nhận hồ sơ.

Hướng Dẫn Thừa Kế và Phân Chia Di Sản tại Việt Nam có kèm bảng tính chi phí tự động, giúp gia đình ước tính trước tổng chi phí công chứng, lệ phí trước bạ và thuế thu nhập cá nhân chỉ sau vài lần nhập liệu, thay vì phải chờ đến tận nơi mới biết con số chính xác.

Xem thêm cẩm nang Vietnam →