Levenstestament Opstellen: Wat Het Is, Wat Het Kost en Hoe Het Werkt
Waarom een levenstestament geen luxe is maar een noodzaak
Stel je voor: je wordt getroffen door een beroerte en kunt niet meer communiceren. Wie regelt dan je bankzaken? Zonder levenstestament heeft niemand automatisch de bevoegdheid om die namens jou te regelen — zelfs je partner niet. Voor medische beslissingen kan je partner volgens de WGBO wel als vertegenwoordiger optreden. Als financiële of medische vertegenwoordiging nodig is, kan de kantonrechter een bewindvoerder, mentor of curator benoemen.
Een levenstestament is een notariële akte waarin je vastlegt wie namens jou mag handelen als je dat zelf niet meer kunt. Het verschilt fundamenteel van een gewoon testament: dat laatste werkt pas na je overlijden, terwijl een levenstestament juist beschermt zolang je leeft maar wilsonbekwaam bent.
Wat regel je precies in een levenstestament?
Een levenstestament bestaat uit twee kernonderdelen. Het financiële deel benoemt een gevolmachtigde die je bankrekeningen mag beheren, belastingaangiften mag doen en contracten mag ondertekenen. Het medische deel wijst een vertegenwoordiger aan die beslissingen neemt over je behandeling als je dat zelf niet meer kunt.
Daarnaast kun je specifieke wensen vastleggen:
- Een behandelverbod voor bepaalde levensverlengende handelingen
- Instructies over je digitale accounts en wachtwoordbeheer
- Richtlijnen voor je woonsituatie bij langdurige zorgbehoefte
- Een schriftelijk euthanasieverzoek (dat overigens nooit bindend is voor een arts)
De WGBO (Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst) verplicht artsen om een duidelijk schriftelijk behandelverbod te respecteren, mits dat is opgesteld terwijl je wilsbekwaam was.
Levenstestament via de notaris: wat kost het?
De kosten voor een levenstestament bij de notaris liggen gemiddeld tussen € 350 en € 750, afhankelijk van de complexiteit. Een standaard levenstestament met zowel een financieel als medisch deel kost doorgaans rond de € 500. Daar komen eventueel kosten bij als je aanvullende clausules wilt, zoals een AWBZ/Wlz-clausule die kan regelen hoe het erfdeel van kinderen wordt behandeld bij opname in een zorginstelling.
Een online notaris biedt soms goedkopere tarieven (vanaf circa € 295), maar de dienstverlening is beperkter — het persoonlijke gesprek waarin de notaris doorvraagt naar je specifieke situatie ontbreekt vaak.
Ter vergelijking: als je géén levenstestament hebt en wilsonbekwaam wordt, kan de kantonrechter een bewindvoerder of mentor benoemen. Aan zo'n procedure en het daaropvolgende beheer kunnen kosten verbonden zijn.
Gratis download
Ontvang Netherlands — End-of-Life Planning Checklist
Dit hele artikel als printbare checklist — plus actieplannen en naslaggidsen die u vandaag nog kunt gebruiken.
Kun je een levenstestament zelf opstellen?
Een medische wilsverklaring (behandelverbod, niet-reanimeerverklaring) kun je juridisch geldig zelf opstellen — handgeschreven, gedateerd en ondertekend is voldoende. De NVVE biedt hiervoor standaardformulieren.
Voor het financiële deel ligt het anders. Banken hoeven een onderhandse volmacht niet te erkennen; een notariële volmacht voorkomt daarover discussie. Een notarieel levenstestament kan in het Centraal Levenstestamentenregister (CLTR) worden geregistreerd, zodat notarissen kunnen nagaan of zo'n document bestaat.
Levenstestament vs. gewoon testament: de verschillen
| Eigenschap | Levenstestament | Gewoon testament |
|---|---|---|
| Werkt bij leven | Ja — zodra je wilsonbekwaam wordt | Nee |
| Werkt na overlijden | Nee — vervalt automatisch | Ja |
| Regelt financiën | Ja — via gevolmachtigde | Ja — via executeur |
| Regelt medische zaken | Ja — via vertegenwoordiger | Nee |
| Notaris verplicht? | Voor financieel deel: sterk aanbevolen | Ja |
Het beste is beide documenten te laten opstellen in één notarisbezoek. Veel notarissen bieden een combinatiekorting: een testament plus levenstestament voor € 600 tot € 1.000 samen.
Drie fouten die je wilt vermijden
Te vage omschrijvingen. "Mijn partner regelt alles" is juridisch waardeloos als het niet specificeert welke handelingen die partner mag verrichten. Benoem concreet: bankrekeningen, vastgoed, belastingen, medische beslissingen.
Geen vervangende gevolmachtigde. Als je één gevolmachtigde benoemt en die persoon overlijdt of zelf wilsonbekwaam wordt, ben je terug bij af. Wijs altijd een reservepersoon aan.
Het levenstestament vergeten te updaten. Na een scheiding, verhuizing naar het buitenland of ingrijpende wetswijziging moet je het document laten herzien. Een levenstestament dat je ex-partner als gevolmachtigde noemt, is een recept voor problemen.
Alles vastleggen in één gestructureerd plan
Een levenstestament is één onderdeel van een breder levenseindedossier. Denk ook aan een schriftelijk euthanasieverzoek, donorregistratie, een overzicht van je digitale accounts en instructies voor je uitvaart. De Netherlands End-of-Life Planning Guide bundelt al deze onderdelen in één werkbare structuur, inclusief invulbare werkbladen voor je boedelbeschrijving, erfkeuze en digitale nalatenschap.
Hoe eerder je dit regelt, hoe minder je naasten straks hoeven uit te zoeken onder druk.
Ontvang gratis: Netherlands — End-of-Life Planning Checklist
Download Netherlands — End-of-Life Planning Checklist — een printbare gids met checklists, voorbeelden en actieplannen die u vandaag nog kunt gebruiken.