Odrzucenie spadku: jak to zrobic w terminie i w imieniu dziecka

Komornik u drzwi z tytułem wykonawczym na dlug twojego ojca, choc nie zdazyłes jeszcze przejac ani zlotowki ze spadku ��� to realny scenariusz, jesli nie zareagujesz w terminie. Polskie prawo daje 6 miesiecy na odrzucenie spadku. Po tym czasie automatycznie go przyjmujesz, razem z calym bagarzem dlugow.

Trzy opcje, jedno zdarzenie

Po smierci bliskiej osoby masz trzy wyjscia:

1. Przyjecie proste (wprost) — przejmujesz i aktywa, i dlugi w pelni. Odpowiadasz za dlugi calym swoim majatkiem osobistym. Nigdy nie rob tego swiadomie przy podejrzeniu dlugow.

2. Przyjecie z dobrodziejstwem inwentarza — przejmujesz majatek, ale odpowiadasz za dlugi tylko do wartosci odziedziczonego majatku. To bezpieczniejsza opcja, jesli nie znasz skali zadluzenia.

3. Odrzucenie spadku — nie dziedziczysz ani aktywow, ani dlugow. Wypadasz z kregu spadkobiercow jakbys w ogole nie zyl w chwili smierci spadkodawcy.

Jezeli nie zlozysz zadnego oswiadczenia w terminie 6 miesiecy, nastepuje automatyczne przyjecie z dobrodziejstwem inwentarza. To zmiana z 2015 roku — wczesniej automatyczne bylo przyjecie proste. Aktualne przepisy chroniy bardziej, ale nadal wymagaja sporzadzenia wykazu inwentarza, by ochrona zadzialala.

Termin 6 miesiecy — kiedy zaczyna biec

Termin biegnie od dnia, w ktorym dowiedziałes sie o tytule swojego powolania do spadku. W praktyce dla wiekszosci osob to dzien smierci spadkodawcy. Ale uwaga — jesli pierwszy w kolejnosci dziedziczyc odrzuca spadek, termin dla osob z kolejnej grupy biegnie od momentu, gdy dowiedzieli sie o odrzuceniu przez pierwszego.

Przyklad: Ojciec umiera w marcu. Dwoch synow rezygnuje ze spadku (odrzucaja go w sierpniu). Wnuki dowiaduja sie o odrzuceniu w sierpniu — ich 6 miesiecy zaczyna biec od tego dnia, nie od marca.

Jak zlozyc oswiadczenie o odrzuceniu

Oswiadczenie skladasz ustnie lub na pismie w jednym z dwoch miejsc:

Sad rejonowy — sad spadku wlasciwy dla ostatniego miejsca zwyklego pobytu spadkodawcy. Mozesz tez zlozyc oswiadczenie w sadzie wlasciwym dla swojego miejsca zamieszkania (ten przekaze do sadu spadku). Oplata: 50 zl.

Notariusz — dowolna kancelaria notarialna w Polsce. Oplata: 50 zl netto + VAT = 61,50 zl brutto. Szybciej i bez czekania na termin w sadzie.

Odrzucenie w imieniu maloletniego — uproszczona procedura po 2023 roku

Nowelizacja z 15 listopada 2023 roku zmienila zasady odrzucania spadku w imieniu dzieci. Teraz rodzice moga to zrobic bezposrednio u notariusza, bez zgody sadu rodzinnego — pod dwoma warunkami:

1. Oboje rodzice maja pelna wladze rodzicielska i oboje zgadzaja sie na odrzucenie
2. Rodzic, od ktorego dziecko wywodzi swoje powolanie do spadku, sam wczesniej skutecznie odrzucil ten spadek

Koszt: 50 zl netto + VAT za dziecko.

Jesli warunki nie sa spelnione — jeden rodzic nie ma wladzy rodzicielskiej, rodzice sa skloceni lub nie zlozyli wlasnego oswiadczenia — musisz isc do sadu opiekunczego po zgode (oplata 100 zl). Zlozenie wniosku do sadu zawiesza bieg 6-miesiecznego terminu dla dziecka. Po uzyskaniu zgody masz pozostala czesc terminu na zlozenie oswiadczenia notarialnego.

Najczestszy blad: pomylenie zgody sadu z odrzuceniem

Wielu rodzicow dostaje zgode sadu opiekunczego na odrzucenie i... uwaza, ze sprawa jest zalattwiona. To blad kosztujacy przyjeciem dlugow. Zgoda sadu to jedynie zezwolenie na dokonanie czynnosci — po jej uzyskaniu musisz jeszcze zlozyc wlasciwe oswiadczenie o odrzuceniu przed notariuszem lub sadem cywilnym w pozostalym terminie.

Co po odrzuceniu: dalszy tok sprawy

Gdy ty odrzucisz, twoj udzial przechodzi na twoich zstepnych (dzieci). Jesli chcesz, zeby i oni nie odziedziczyli dlugow, musza tez odrzucic — kazde z osobna. A jesli sa maloletnie, procedura opisana wyzej. Kaskada odrzucen moze ciagnac sie przez kilka pokolen linii.

Jesli wszyscy z danej galezi odrzuca, majatek (i dlugi) przechodzi do kolejnej grupy ustawowej. Ostatecznie, gdy wszyscy odrzuca, dziedziczy gmina lub Skarb Panstwa — ale tylko aktywa netto.

Odrzucenie spadku to jedno z kilku krytycznych dzialan, ktore musisz podjac po smierci bliskiej osoby — i to w scisle okreslonym czasie. Poradnik Spadkowy zawiera kompletny harmonogram terminow, wzory oswiadczen do sadu i notariusza oraz instrukcje postepowania z maloletnymi dziecmi.

Zobacz więcej poradników: Poland →