Zachowek: ile wynosi i jak go dochodzic po rodzicach
Testament nie jest absolutny. Polskie prawo chroni najblizsze osoby, ktore zostaly pominiete lub ominiente w testamencie — nawet jesli spadkodawca swiadomie wylaczyl je z dziedziczenia. Ta ochrona nazywa sie zachowkiem. Jej znajomosc bywa warta dziesiatki, a niekiedy setki tysiecy zlotych.
Kto ma prawo do zachowku
Zachowek przysluguje trzem kategoriom osob: zstepnym (dzieciom, wnukom, prawnukom), malzonkowi oraz rodzicom spadkodawcy. Przy czym rodzice dziedzicza tylko wtedy, gdy nie ma zstepnych.
Zachowek dotyczy sytuacji, gdy:
- testament pomija dana osobe calkowicie
- testament przyznaje jej mniej, niz wynosilby zachowek
- za zycia spadkodawca dokonal darowizn na rzecz innych osob, pomniejszajac tym samym schede
Prawo do zachowku nie przysluguje, jesli uprawniony:
- zrzekal sie dziedziczenia w umowie notarialnej
- zostal wydziedziczony ze wskazaniem konkretnej przyczyny w testamencie (art. 1008 k.c.)
- odrzucil spadek
- jest uznanym za niegodnego dziedziczenia
Ile wynosi zachowek
Obliczenie jest dwuetapowe.
Etap 1: udzial ustawowy. Ustalasz, jaki udzial w spadku dostalbys uprawniony, gdyby nie bylo testamentu — wedlug regul dziedziczenia ustawowego.
Etap 2: stawka zachowku. Standardowa stawka to polowa (1/2) udzialu ustawowego. Wyjatkek: jesli uprawniony jest maloletni lub trwale niezdolny do pracy — dostaje 2/3 udzialu.
Przyklad: Ojciec zostawil w testamencie caly majatek wartosci 600 000 zl jednemu dziecku z pominieciem drugiego. Przy dziedziczeniu ustawowym kazde z dwojki dzieci dostaloby po 1/2 (zakladajac brak malzonka). Zachowek dla pominieetego dziecka to 1/2 x 1/2 x 600 000 zl = 150 000 zl.
Do obliczenia podstawy zachowku dolicza sie darowizny dokonane przez spadkodawce za zycia (z pewnymi ograniczeniami czasowymi).
Zachowek w pieniadzu, nie w majatku
Zachowek to roszczenie pieniezne. Uprawniony nie staje sie wspolwlascicielem nieruchomosci — moze zadac zaplaty sumy pienieznej od spadkobiercy, ktory otrzymal majatek. To praktyczna roznica: jesli spadkobierca nie ma gotowki, a w masie jest tylko dom, moze miec problem z zaspokojeniem roszczenia i bedzie zmuszony do sprzedazy nieruchomosci lub zaciagniecia kredytu.
Darmowe pobranie
Odbierz Poland — Estate Settlement Checklist
Cały ten artykuł jako lista kontrolna do druku — plus plany działania i poradniki referencyjne, z których możesz korzystać już dziś.
Jak zlozyc roszczenie o zachowek
Roszczenie zachowkowe realizuje sie w sadzie cywilnym — poprzez pozew o zaplata zachowku. Skladasz go do sadu rejonowego (do wartosci 100 000 zl) lub sadu okregowego (powyzej 100 000 zl), wlasciwego dla miejsca zamieszkania pozwanego.
Przed zlozeniem pozwu warto wezwac spadkobiorce do dobrowolnej zaplaty — pisemnym wezwaniem do zaplaty z 14-dniowym terminem.
Koszty sadowe: oplata od pozwu wynosi 5% wartosci przedmiotu sporu (min. 30 zl, max 200 000 zl). Warto rozwazyc ugode sadowa — oplata jest wtedy zwracana w 3/4.
Termin przedawnienia — 5 lat
Roszczenie o zachowek przedawnia sie z uplywem 5 lat od ogloszenia testamentu. Jesli chodzi o zachowek po osobie, ktora zmara bez testamentu — termin biegnie od dnia otwarcia spadku.
Piec lat to duzo, ale rodziny czesto nie spiesza sie z roszczeniami z uwagi na emocje i ludzenie sie polubownym rozwiazaniem. Termin jest zawity — po jego uplywie prawo do zachowku wygasa, nie ma mozliwosci przywrocenia.
Zachowek a podatek
Zachowek wyplacony miedzy osobami z grupy zerowej (np. rodzic placi doroslemu dziecku) nie podlega podatkowi od spadkow i darowizn — nie jest darowizna, lecz realizacja roszczenia. Zachowek otrzymany od osoby spoza tej grupy moze byc opodatkowany.
Obliczenie zachowku, zebranie dokumentow i skierowanie roszczenia do wlasciwego sadu to zadanie wymagajace precyzji. Szczegolowe wzory pism i kalkulator zachowku znajdziesz w Poradniku Spadkowym — narzedziu zaprojektowanym dla rodzin, ktore chca przeprowadzic sprawe samodzielnie, bez kosztownego angowania adwokata na kazdym etapie.
Odbierz za darmo: Poland — Estate Settlement Checklist
Pobierz Poland — Estate Settlement Checklist — poradnik do druku z listami kontrolnymi, wzorami i planami działania, z których możesz korzystać już dziś.