Otwarcie testamentu: jak sprawdzic w NORT i co zrobic z ostatnia wola
Pol roku po smierci matki siostra znalazla w szufladzie odrecznie zapisany list. Okazalo sie, ze to testament — ale nikt wczesniej nie wiedzial, ze istnieje. Majatek byl juz czesciowo podzielony. Takie sytuacje zdarzaja sie regularnie. Dlatego jedna z pierwszych rzeczy po smierci bliskiej osoby jest sprawdzenie, czy nie zostawil testamentu.
Jak sprawdzic, czy istnieje testament
Informacja o testamencie notarialnym moze byc wpisana do Notarialnego Rejestru Testamentow (NORT). Kazdy notariusz w Polsce ma dostep do tej bazy i moze sprawdzic, czy dany PESEL figuruje w rejestrze. Zapytanie NORT mozesz zlozyc u dowolnego notariusza — koszt to ok. 30-50 zl.
Uwaga: NORT rejestruje tylko testamenty notarialne i te testamenty wlasnorecaczne, ktorych autor zdecydowal sie zdepononowac u notariusza. Testamenty pisane recznie w domu i trzymane w szufladzie nie sa rejestrowane. Ich szukasz fizycznie — w domu, wsrod papierow, u zaufanego przyjaciela, u adwokata.
Jakie testamenty sa wazne w Polsce
Polskie prawo zna kilka form testamentu:
Testament wlasnorecaczny (holograficzny) — NAJCZESTSZY: Musi byc w calosci napisany recznie przez spadkodawce, opatrzony jego wlasnorecaznym podpisem i co do zasady data. Brak daty nie powoduje niewaznosci, jezeli nie wywoluje watpliwosci co do zdolnosci spadkodawcy, tresci testamentu lub wzajemnego stosunku kilku testamentow. Wydruk komputerowy z podpisem jest niewazny z mocy prawa — nawet jesli tresc jest jednoznaczna i data jest prawidlowa. Jeden wydrukowany znak sprawia, ze caly testament jest bezskuteczny.
Testament notarialny: Sporzadzany przed notariuszem w formie aktu notarialnego. Najtrwalszy, rejestrowany w NORT, najtrudniejszy do podwazenia.
Testament allograficzny (urzedowy): Oswiadczenie woli zlozone ustnie wobec wojta/burmistrza/prezydenta miasta, starosty, marszalka wojewodztwa lub sekretarza gminy w obecnosci dwoch swiadkow. Rzadki w praktyce.
Testament ustny: Tylko w sytuacji bezposredniego zagrozenia zyciem lub gdy zachowanie innej formy jest niemozliwe. Tresc musi zostac stwierdzona w ustawowym trybie: pismo zawierajace oswiadczenie spadkodawcy powinno zostac sporzadzone przed uplywem roku od zlozenia testamentu ustnego; w okreslonych sytuacjach mozna ja stwierdzic przed sadem w terminie 6 miesiecy od otwarcia spadku. Rygorystyczne wymagania, latwy do podwazenia.
Co to jest "otwarcie testamentu"
Otwarcie testamentu to formalna czynnosc — moment, w ktorym sad lub notariusz oglasza i ujawnia tresc testamentu w postepowaniu spadkowym. Sad lub notariusz robi to po uzyskaniu dowodu smierci spadkodawcy. O terminie osoby zainteresowane nie musza byc zawiadamiane, choc moga byc obecne.
Jesli znalazles testament przed zlozeniem wniosku o stwierdzenie nabycia spadku, dostarczasz go do sadu razem z wnioskiem lub nawet oddzielnie. Sad przechowa testament i otworzy go oraz oglosi po uzyskaniu dowodu smierci; uczestnicy moga byc obecni, ale nie musza byc zawiadomieni o terminie.
Jesli jestes u notariusza sporzadzajacego APD — przedstawiasz testament tam. Notariusz zaznajamia z nim wszystkich uczestnikow.
Darmowe pobranie
Odbierz Poland — Estate Settlement Checklist
Cały ten artykuł jako lista kontrolna do druku — plus plany działania i poradniki referencyjne, z których możesz korzystać już dziś.
Czy mozna podwazzyc testament
Testament mozna podwazzyc w sadzie w kilku sytuacjach:
- Wady formy: testament nie spelnia wymogan formalnych (np. wydruk zamiast pisma recznego, brak podpisu lub inna wada wymaganej formy)
- Wady oswiadczenia woli: testament byl sporzadzony w stanie wylaczajacym swiadome lub swobodne podejmowanie decyzji (choroba psychiczna, demencja, stan upojenia, przymus, grozba, blad)
Kwestionowanie waznosci testamentu odbywa sie w postepowaniu spadkowym lub odrebnym postepowaniu cywilnym, zalezne od sytuacji. Osoba twierdzaca, ze testament jest niewazny, musi udowodnic wade.
Termin — kiedy testament traci moc
Testament nie traci mocy tylko przez uplyw czasu. Na niewaznosc testamentu z przyczyn ustawowych mozna jednak powolac sie co do zasady w ciagu 3 lat od dowiedzenia sie o przyczynie niewaznosci, nie pozniej niz w ciagu 10 lat od otwarcia spadku. Roszczenie o zachowek przedawnia sie po 5 latach od ogloszenia testamentu.
Wydziedziczenie — czym sie rozni od pominiecia
Pominiecie kogos w testamencie (niezapisanie mu nic) nie pozbawia go prawa do zachowku. Wydziedziczenie to formalne oswiadczenie w testamencie z podaniem konkretnej przyczyny z art. 1008 k.c. (np. uporczywe postepowanie wbrew woli spadkodawcy i zasadom wspolzycia spolecznego, umyslne przestepstwo przeciwko zyciu, zdrowiu lub wolnosci albo razaca obraza czci spadkodawcy lub osoby mu najblizszej, a takze uporczywe niedopelnianie obowiazkow rodzinnych). Tylko skuteczne wydziedziczenie pozbawia zachowku.
Prawidlowe postepowanie z testamentem — jego odnalezienie, sprawdzenie waznosci i zgloszenie sadowi — ma kluczowe znaczenie dla dalszego przebiegu sprawy spadkowej. Poradnik Spadkowy zawiera wzory pism do zlozenia testamentu w sadzie, instrukcje kwestionowania jego waznosci i algorytm sprawdzajacy, czy wydziedziczenie zostalo przeprowadzone zgodnie z prawem.
Odbierz za darmo: Poland — Estate Settlement Checklist
Pobierz Poland — Estate Settlement Checklist — poradnik do druku z listami kontrolnymi, wzorami i planami działania, z których możesz korzystać już dziś.