Otwarcie testamentu — procedura i co dalej
Znalazłeś testament w szufladzie zmarłego. Zamknięta koperta, odręczny tekst. Co teraz? Nie otwieraj go sam — ukrywanie lub niszczenie testamentu to przestępstwo. Oto prawidłowa procedura od znalezienia dokumentu do realizacji woli spadkodawcy.
Obowiązek złożenia testamentu
Każdy, kto posiada testament (niezależnie od formy), ma ustawowy obowiązek złożyć go w sądzie spadku lub u notariusza niezwłocznie po dowiedzeniu się o śmierci spadkodawcy.
Dotyczy to:
- Rodziny, która znalazła testament w domu
- Notariusza, który sporządził lub przechowywał testament
- Banku, który przechowywał testament w skrytce
Zatajenie, ukrycie lub zniszczenie testamentu to przestępstwo z art. 276 Kodeksu karnego (kara do 2 lat pozbawienia wolności) i podstawa do uznania za niegodnego dziedziczenia.
Otwarcie i ogłoszenie — dwie czynności
Otwarcie i ogłoszenie — formalne czynności, w ramach których sąd lub notariusz ujawnia treść testamentu, sporządza protokół i rejestruje informację o testamencie.
Procedura w sądzie
- Złóż testament w sądzie rejonowym właściwym dla ostatniego miejsca zamieszkania zmarłego
- Sąd wyznacza termin posiedzenia
- Na posiedzeniu: sąd otwiera testament, odczytuje treść, sporządza protokół
- Powiadamia osoby zainteresowane (spadkobierców, zapisobierców)
- Informacja trafia do Rejestru Spadkowego
Opłata: 0 zł (czynność niejurysdykcyjna — brak opłaty sądowej). Nieobecność na posiedzeniu nie wstrzymuje procedury.
Darmowe pobranie
Odbierz Poland — Estate Settlement Checklist
Cały ten artykuł jako lista kontrolna do druku — plus plany działania i poradniki referencyjne, z których możesz korzystać już dziś.
Procedura u notariusza
Notariusz może otworzyć i ogłosić testament, jeśli:
- Testament został mu złożony
- Strony zgłoszą się z testamentem i aktem zgonu
Protokół z otwarcia — notariusz sporządza protokół i rejestruje informację w Rejestrze Spadkowym. Koszt: ok. 50-100 zł netto + VAT.
NORT — Notarialny Rejestr Testamentów
Od 2011 roku każdy testament sporządzony u notariusza jest automatycznie rejestrowany w NORT. Po śmierci spadkodawcy notariusz sporządzający APD lub sąd prowadzący postępowanie spadkowe obowiązkowo sprawdza NORT, czy istnieje zarejestrowany testament.
Testamenty holograficzne (odręczne) nie są w NORT — to właśnie dlatego ich znalezienie po śmierci bywa problematyczne.
Co się dzieje po ogłoszeniu testamentu
- Spadkobiercy testamentowi dowiadują się o tytule powołania — jeśli dopiero wtedy, od tej chwili mają 6 miesięcy na przyjęcie/odrzucenie spadku
- Pominięci spadkobiercy ustawowi mogą dochodzić zachowku — termin: 5 lat od ogłoszenia
- Ważność testamentu może być kwestionowana (np. sfałszowanie, brak świadomości testatora) — wyłącznie na drodze sądowej
Ogłoszenie testamentu porządkuje ustalenie tytułu powołania, ale terminy trzeba liczyć zgodnie z ich właściwą podstawą. Nie należy go odkładać.
Formy testamentu w Polsce
| Forma | Sporządzenie | Przechowywanie | Ryzyko |
|---|---|---|---|
| Holograficzny (odręczny) | Sam spadkodawca, pismem ręcznym, data + podpis | Dowolne (dom, skrytka) | Może nie zostać znaleziony |
| Notarialny | Notariusz | Kancelaria + NORT | Minimalne |
| Allograficzny (ustny przed urzędnikiem) | Przed wójtem/burmistrzem + 2 świadków | Urząd gminy | Rzadko stosowany |
Jak testament wpływa na podział spadku — i jak skoordynować ogłoszenie z poświadczeniem dziedziczenia — w naszym Poradniku Spadkowym.
Odbierz za darmo: Poland — Estate Settlement Checklist
Pobierz Poland — Estate Settlement Checklist — poradnik do druku z listami kontrolnymi, wzorami i planami działania, z których możesz korzystać już dziś.