พิธีฌาปนกิจ ขั้นตอน — จากพิธีรดน้ำศพถึงบรรจุอัฐิ

งานศพแบบพุทธของไทยมีขั้นตอนที่เรียงลำดับชัดเจน แต่ในช่วงเวลาที่กำลังสูญเสีย ครอบครัวมักสับสนว่าต้องทำอะไรก่อนหลัง และธรรมเนียมแต่ละขั้นตอนเป็นอย่างไร

พิธีรดน้ำศพ — วันแรกของงาน

พิธีรดน้ำศพเป็นขั้นตอนแรกหลังจากนำร่างมาถึงวัด เป็นพิธีที่ญาติสนิทและแขกผู้มาร่วมงานกล่าวคำอำลาอย่างเป็นทางการ

การเตรียมร่าง: ร่างผู้เสียชีวิตจะถูกอาบน้ำและแต่งตัวให้เรียบร้อย จัดวางในโลงศพ ใส่ดอกไม้ประดับ จุดธูปเทียนบูชา

ขั้นตอนพิธี: แขกแต่ละคนจะรดน้ำที่มือขวาของผู้เสียชีวิตจากน้ำอบน้ำปรุง กล่าวคำขอขมาลาโทษ และวางดอกไม้จันทน์ลงในโลง ลำดับการรดน้ำเรียงจากอาวุโสสูงสุดลงมา

ธรรมเนียม: ผู้รดน้ำศพไม่ควรหยดน้ำตาลงบนศพ ตามความเชื่อว่าจะทำให้ดวงวิญญาณห่วงและไม่ยอมไป ควรกล่าวคำอำลาในใจอย่างสงบ

การสวดอภิธรรม — 3 คืน 5 คืน หรือ 7 คืน

หลังจากพิธีรดน้ำศพ จะเข้าสู่ช่วงสวดอภิธรรมในยามค่ำคืน เป็นการบำเพ็ญกุศลอุทิศให้ผู้ตาย

จำนวนคืน: 3 คืนเป็นมาตรฐานทั่วไป 5 คืนสำหรับงานขนาดกลาง 7 คืนเป็นธรรมเนียมดั้งเดิมสำหรับงานใหญ่หรือผู้มีเกียรติ จำนวนคืนที่เลือกไม่มีกฎตายตัว ขึ้นอยู่กับงบประมาณ ฐานะของครอบครัว และความสะดวกของญาติ

การสวดแต่ละคืน: พระภิกษุ 4 รูปจะสวดพระอภิธรรม 7 คัมภีร์ในช่วงค่ำ ตั้งแต่ประมาณ 19:00-20:00 น. ญาติจุดธูปเทียนบูชาและร่วมฟังพระสวด ค่าซองถวายพระต่อคืนโดยเฉลี่ยอยู่ที่ 800 บาทสำหรับ 4 รูป

การเลี้ยงแขก: ในแต่ละคืน เจ้าภาพจะจัดเลี้ยงอาหารและเครื่องดื่มสำหรับแขกที่มาร่วมงาน บางครอบครัวเลือกเลี้ยงข้าวกล่อง บางครอบครัวจัดโต๊ะจีน

วันฌาปนกิจ — พิธีเผาศพ

วันฌาปนกิจเป็นวันสำคัญที่สุดของงาน มักจัดในช่วงบ่ายวันถัดจากคืนสวดสุดท้าย

พิธีเช้า: ทำบุญถวายภัตตาหารแด่พระสงฆ์ พระเทศน์ 1 กัณฑ์ แสดงธรรมเทศนาเกี่ยวกับความไม่เที่ยงของชีวิต

พิธีมาติกาบังสุกุล: พระสงฆ์ชักผ้าบังสุกุลจากศพเพื่อแสดงว่าร่างกายถูกสละแล้ว เป็นสัญลักษณ์ของการปล่อยวาง

ขบวนแห่ศพ: เคลื่อนโลงศพจากศาลาไปยังเมรุ แขกเดินตามขบวน ในบางพื้นที่มีการวนรอบเมรุ 3 รอบตามความเชื่อทางพุทธศาสนา

การวางดอกไม้จันทน์: แขกทุกคนวางดอกไม้จันทน์ที่หน้าเมรุ เรียงลำดับจากผู้อาวุโสและแขกผู้ใหญ่ก่อน

การจุดไฟ: ประธานในพิธีจุดไฟเผาเป็นคนแรก ตามด้วยญาติลำดับถัดไป เตาเผาใช้น้ำมันดีเซลเป็นเชื้อเพลิงขั้นต่ำ 50 ลิตร กระบวนการเผาใช้เวลาประมาณ 2-3 ชั่วโมง

การเก็บอัฐิ — เช้าวันถัดไป

เช้าวันถัดจากวันเผา ครอบครัวจะกลับมาที่เมรุเพื่อเก็บกระดูกและเถ้าอัฐิ

ขั้นตอน: พระสงฆ์สวดบังสุกุลเศษกระดูก ครอบครัวใช้ไม้ตะเกียบคีบกระดูกชิ้นสำคัญ (เช่น กระดูกหน้าผาก) ใส่ผอบ

การจัดเก็บ: กระดูกที่เก็บได้จะนำใส่โกศหรือผอบ ส่วนเถ้าที่เหลือจะถูกรวบรวมไว้

พิธีบรรจุอัฐิ — จุดหมายสุดท้าย

หลังเก็บอัฐิแล้ว ครอบครัวจะเลือกวิธีจัดเก็บถาวร

บรรจุอัฐิในสถูปเจดีย์: วัดส่วนใหญ่มีสถูปให้เช่าที่สำหรับบรรจุอัฐิ ค่าเช่ามีตั้งแต่หลักพันถึงหลักหมื่นบาท ขึ้นอยู่กับวัดและตำแหน่ง

ลอยอังคาร: นำเถ้าอัฐิไปลอยในแม่น้ำหรือทะเล เป็นธรรมเนียมที่นิยมมากขึ้น โดยเฉพาะการลอยอังคารที่ปากแม่น้ำเจ้าพระยาหรือทะเลอ่าวไทย

เก็บไว้ที่บ้าน: บางครอบครัวเลือกเก็บผอบอัฐิไว้ที่บ้านในห้องพระ

การเข้าใจขั้นตอนทั้งหมดล่วงหน้าช่วยลดความกังวลและทำให้พิธีดำเนินไปอย่างราบรื่น สำหรับเช็กลิสต์ครบถ้วนทุกขั้นตอนตั้งแต่วันแรกจนถึงวันบรรจุอัฐิ ดูรายละเอียดได้ที่คู่มือพิธีศพฉบับสมบูรณ์

ดูคู่มือThailandเพิ่มเติม →