Cách Rút Tiền Ngân Hàng Và Sổ Tiết Kiệm Của Người Đã Mất

Người thân qua đời, gia đình cần tiền chi trả mai táng nhưng tài khoản ngân hàng bị phong tỏa. Đây là tình huống vô cùng căng thẳng mà hàng nghìn gia đình Việt Nam gặp phải mỗi năm. Khác với một số quốc gia có cơ chế Payable-on-Death (POD), pháp luật Việt Nam coi tiền trong tài khoản là di sản thừa kế — và việc rút tiền đòi hỏi thủ tục công chứng đầy đủ.

Tại Sao Tài Khoản Bị Phong Tỏa?

Khi ngân hàng biết khách hàng đã qua đời (qua thông báo của gia đình hoặc cơ quan nhà nước), tài khoản lập tức bị tạm khóa giao dịch. Theo Bộ luật Dân sự 2015, tiền trong tài khoản là một phần di sản thừa kế — ngân hàng có nghĩa vụ bảo toàn di sản cho đến khi có người thừa kế hợp pháp đến nhận.

Lưu ý quan trọng: không nên giấu thông tin tử vong để tiếp tục rút tiền bằng thẻ ATM hoặc internet banking. Nếu bị phát hiện, đây là hành vi chiếm đoạt tài sản và có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Thủ Tục Rút Tiền Tại Ngân Hàng

Để rút tiền hoặc tất toán tài khoản của người đã mất, gia đình cần:

Bước 1 — Chuẩn bị hồ sơ

• Trích lục khai tử (bản sao chứng thực)
• Văn bản khai nhận hoặc thỏa thuận phân chia di sản đã công chứng
• CCCD/hộ chiếu của người đến nhận tiền
• Sổ tiết kiệm (nếu là tiền gửi có kỳ hạn)

Bước 2 — Liên hệ ngân hàng

Đến chi nhánh mở tài khoản, gặp bộ phận dịch vụ khách hàng. Trình bày tình huống và nộp hồ sơ. Ngân hàng sẽ kiểm tra và đối chiếu.

Bước 3 — Chờ xử lý

Thời gian xử lý tùy từng ngân hàng, thường từ 5-15 ngày làm việc. Nếu số tiền lớn hoặc có nhiều tài khoản tại nhiều chi nhánh, thời gian có thể kéo dài hơn.

Trường Hợp Không Biết Người Mất Có Tài Khoản Ở Đâu

Đây là khó khăn thực tế rất phổ biến. Hiện Việt Nam chưa có hệ thống tra cứu tập trung giúp thân nhân tìm tất cả tài khoản của người đã mất. Các cách tìm kiếm:

• Kiểm tra ứng dụng ngân hàng trên điện thoại
• Tìm sổ tiết kiệm, sao kê ngân hàng trong giấy tờ cá nhân
• Liên hệ trực tiếp từng ngân hàng lớn (Vietcombank, Agribank, BIDV, VietinBank, Techcombank...) với trích lục khai tử để yêu cầu tra cứu

Sổ Tiết Kiệm Đồng Sở Hữu

Nếu sổ tiết kiệm đứng tên chung vợ chồng, ½ thuộc về người còn sống (không phải di sản). Người còn sống có thể yêu cầu ngân hàng tách phần và rút phần của mình ngay, không cần chờ thủ tục thừa kế cho phần còn lại.

Lời Khuyên Phòng Ngừa

Để tránh tình trạng tài khoản bị phong tỏa gây khó khăn cho gia đình:

• Lập danh sách tài khoản: Ghi chép tất cả ngân hàng, số tài khoản, sổ tiết kiệm — để ở nơi gia đình biết
• Tài khoản chung: Mở tài khoản tiết kiệm đồng sở hữu với vợ/chồng — người còn sống tiếp cận được ngay
• Bảo hiểm nhân thọ có chỉ định thụ hưởng: Tiền bảo hiểm chi trả trực tiếp, không qua thủ tục thừa kế

Bộ Hướng Dẫn Thừa Kế và Phân Chia Di Sản tại Việt Nam hướng dẫn chi tiết quy trình tất toán tài khoản ngân hàng, bao gồm mẫu đơn yêu cầu và danh sách giấy tờ cho từng ngân hàng lớn.

Xem thêm cẩm nang Vietnam →