180-Dagenregeling Schenking en Erfbelasting: Wat U Moet Weten
Wat is de 180-dagenregeling?
De 180-dagenregeling is een anti-misbruikregel in de Successiewet. Het idee erachter is simpel: als iemand vlak voor het overlijden nog snel vermogen weggeeft om erfbelasting te ontwijken, dan telt de fiscus die schenkingen gewoon mee bij de nalatenschap.
Concreet: elke schenking die de overledene in de 180 dagen (circa zes maanden) voor het overlijden heeft gedaan, wordt voor de erfbelasting behandeld alsof het geld nog in de boedel zat. De ontvanger betaalt erfbelasting over dat bedrag, bovenop wat die eventueel al erft.
Wat verandert er per 2026?
Vóór 2026 moesten erfgenamen die een schenking binnen 180 dagen hadden ontvangen, twee aparte aangiftes indienen: één voor de schenkbelasting en één voor de erfbelasting. Dat zorgde voor administratieve dubbeling en verwarring over welke vrijstellingen al waren benut.
Vanaf 1 januari 2026 is dit vereenvoudigd: schenkingen binnen de 180-dagenperiode worden uitsluitend in de aangifte erfbelasting verwerkt. Er hoeft geen aparte aangifte schenkbelasting meer te worden gedaan. De Belastingdienst consolideert alles in één aanslag.
Dit betekent niet dat u minder betaalt — de belasting is hetzelfde — maar de administratie is eenvoudiger en het risico op fouten kleiner.
Welke schenkingen vallen eronder?
Alle schenkingen aan erfgenamen in de 180 dagen voor overlijden. Dat omvat:
- Geldovermakingen: een overboeking van € 10.000 aan een kind drie maanden voor het overlijden telt mee
- Schenkingen op papier: als de erflater een bedrag op papier heeft geschonken (via notariële akte) en de jaarlijkse rente van minimaal 6% niet daadwerkelijk heeft betaald, kan de Belastingdienst de schuld weigeren als aftrekpost
- Schenkingen aan derden: ook schenkingen aan niet-erfgenamen (een vriend, een goed doel) vallen onder de regeling
Schenkingen die buiten de 180-dagenperiode vallen — dus meer dan zes maanden voor het overlijden — tellen niet mee voor de erfbelasting. Die zijn definitief verwerkt in de schenkbelasting.
Gratis download
Ontvang Netherlands — End-of-Life Planning Checklist
Dit hele artikel als printbare checklist — plus actieplannen en naslaggidsen die u vandaag nog kunt gebruiken.
Praktisch: hoe berekent u het effect?
Stel: uw moeder overlijdt op 1 september 2026. Zij heeft op 15 april 2026 (139 dagen ervoor) € 25.000 aan u geschonken.
- Die € 25.000 wordt opgeteld bij de nalatenschap voor de erfbelasting
- De kindvrijstelling van € 26.230 wordt toegepast over het totaal (nalatenschap + schenking)
- Had u al eerder dat jaar een schenking ontvangen die buiten de 180 dagen valt? Die telt niet mee
De fiscale verwerking van deze schenking gebeurt vanaf 2026 in de aangifte erfbelasting. Laat controleren hoe eerder gebruikte vrijstellingen doorwerken, zodat u niet dubbel wordt belast. De totale belastingdruk kan hoger uitvallen omdat het gecombineerde bedrag in een hogere tariefschijf kan vallen.
Tips voor nabestaanden
- Controleer de bankafschriften van de overledene over de laatste zes maanden — elke uitgaande overboeking die als schenking kan worden aangemerkt, moet worden meegenomen
- Vraag de notaris naar schenkingen op papier — deze staan in de notariële administratie
- Bewaar bewijsstukken van de schenkdatum: bij twijfel of een schenking binnen of buiten de 180 dagen valt, is de bankafschriftdatum doorslaggevend
De complete handleiding voor de fiscale afwikkeling van een nalatenschap, inclusief de erfbelastingberekening en alle vrijstellingen voor 2026, vindt u in onze Netherlands End-of-Life Planning Guide.
Ontvang gratis: Netherlands — End-of-Life Planning Checklist
Download Netherlands — End-of-Life Planning Checklist — een printbare gids met checklists, voorbeelden en actieplannen die u vandaag nog kunt gebruiken.