Erfbelasting Berekenen in Nederland: Tarieven en Vrijstellingen 2026

Veel erfgenamen ontvangen een aanslag erfbelasting die aanzienlijk hoger uitvalt dan verwacht. Niet omdat ze iets fout hebben gedaan, maar omdat ze de vrijstellingen en tarieven niet goed hebben toegepast. Dit artikel legt stap voor stap uit hoe u erfbelasting berekent, welke bedragen gelden in 2026, en waar de meeste fouten worden gemaakt.

Tarieven erfbelasting 2026

De Belastingdienst hanteert drie tariefgroepen. Uw relatie tot de overledene bepaalt in welke groep u valt.

Partners en kinderen

Voor partners en kinderen gelden de laagste tarieven:

• 10% over het belastbare bedrag tot en met €158.669
• 20% over het bedrag daarboven

Het schijvenstelsel werkt progressief. Over de eerste €158.669 betaalt u altijd 10%, ongeacht het totale erfbedrag. Over alles daarboven geldt 20%.

Kleinkinderen

Kleinkinderen betalen hogere tarieven:

• 18% over het bedrag tot en met €158.669
• 36% over het bedrag daarboven

Overige erfgenamen

Broers, zussen, neven, nichten, vrienden en andere derden vallen in de hoogste tariefgroep:

• 30% over het bedrag tot en met €158.669
• 40% over het bedrag daarboven

Vrijstellingen 2026: wat betaalt u niet

Voordat u tarieven toepast, trekt u de vrijstelling af van het geerfde bedrag. Alleen het resterende bedrag is belastbaar.

De partnervrijstelling van €828.035 is zo hoog dat de meeste partners in Nederland geen erfbelasting betalen over een gemiddeld vermogen. Maar let op: de vrijstelling geldt alleen voor fiscale partners. Samenwoners zonder samenlevingscontract of zonder vijf jaar inschrijving op hetzelfde adres kunnen op veel minder aanspraak maken.

Stap-voor-stap berekening erfbelasting

Hieronder volgt een concreet rekenvoorbeeld voor drie veelvoorkomende situaties.

Scenario 1: partner erft €250.000

Vrijstelling partner: €828.035

Belastbaar bedrag: €250.000 − €828.035 = negatief

Conclusie: geen erfbelasting verschuldigd. Het erfbedrag valt volledig binnen de partnervrijstelling.

Scenario 2: kind erft €50.000

Vrijstelling kind: €26.230

Belastbaar bedrag: €50.000 − €26.230 = €23.770

Tarief 10% over €23.770 = €2.377 erfbelasting

Scenario 3: nicht erft €80.000

Vrijstelling overige erfgenaam: €2.769

Belastbaar bedrag: €80.000 − €2.769 = €77.231

Tarief 30% over de eerste €77.231 = €23.169 erfbelasting

Het verschil tussen kind en nicht op een erfenis van dezelfde omvang is dramatisch. Wie de nalatenschap ontvangt, bepaalt voor een groot deel de belastingdruk.

Wanneer en hoe aangifte doen

De aangifte erfbelasting moet binnen acht maanden na het overlijden worden ingediend bij de Belastingdienst. Overlijdt iemand op 15 januari 2026, dan is de deadline 15 september 2026.

U kunt aangifte doen via Mijn Belastingdienst met DigiD, of via een papieren formulier. De Belastingdienst stuurt doorgaans automatisch een aangifte-uitnodiging naar de erfgenamen. Als erfgenaam bent u zelf verantwoordelijk voor tijdige aangifte, ook als u geen brief ontvangt.

Heeft u meer tijd nodig? Vraag dan schriftelijk uitstel aan via de Belastingtelefoon voor Nabestaanden. In de praktijk wordt dit regelmatig verleend, zeker als de nalatenschap complex is of de boedelbeschrijving nog niet gereed is.

Giften in de 180 dagen voor overlijden

Schenkingen die de overledene deed binnen 180 dagen voor zijn overlijden worden bij de erfenis opgeteld voor de berekening van erfbelasting. Dit voorkomt dat mensen op hun sterfbed vermogen weggeven om belasting te ontlopen. Als erfgenaam moet u deze giften zelf terugmelden op de aangifte.

Schulden verlagen het belastbare bedrag

Schulden van de overledene verminderen de nalatenschap en daarmee uw belastbare erfdeel. Begrafeniskosten zijn aftrekbaar tot een redelijk bedrag. De Belastingdienst hanteert doorgaans de werkelijke kosten. Openstaande rekeningen, hypotheekschulden en creditcardsaldi verlagen de nalatenschap en dus ook uw aanslag.

Samenwoners: het gevaar van de kleine vrijstelling

Ongehuwde samenwoners worden niet automatisch als fiscaal partner beschouwd. Zonder samenlevingscontract en zonder vijf jaar gemeenschappelijk adres valt de langstlevende partner in de categorie "overige erfgenamen". De vrijstelling bedraagt dan slechts €2.769 in plaats van €828.035. Over een erfenis van €200.000 betekent dit een erfbelastingaanslag van bijna €60.000 die een gehuwd stel volledig zou vermijden.

De oplossing is een notarieel samenlevingscontract met wederzijdse zorgplicht. De kosten daarvoor liggen tussen de €449 en €749 — een kleine investering tegenover de potentiële belastingbesparing.

Erfbelasting berekenen is voor de meeste situaties haalbaar als u de structuur kent. De volledige afwikkeling van een nalatenschap — van de eerste stappen in week een tot de definitieve aangifte acht maanden later — bevat echter tientallen stappen. De Gids voor Erfrecht en Nalatenschap in Nederland begeleidt u door het volledige proces, met checklists, modelbrieven en rekenvoorbeelden voor de meest voorkomende situaties.

Bekijk meer gidsen voor Netherlands →