Erfbelasting Vrijstelling 2026 — Alle Bedragen op een Rij
Erfbelasting Vrijstelling 2026 — Alle Bedragen op een Rij
De angst voor een torenhoge belastingaanslag na het overlijden van een dierbare is begrijpelijk. Toch valt de erfbelasting voor veel families lager uit dan verwacht — mits u de vrijstellingen kent en er tijdig op anticipeert. Hieronder vindt u alle actuele vrijstellingsbedragen en tarieven voor 2026, plus de grootste fiscale valkuil waar honderdduizenden Nederlandse stellen onbewust in trappen.
Vrijstellingen Erfbelasting 2026
De Belastingdienst hanteert vaste vrijstellingsbedragen die afhangen van uw relatie tot de overledene. Over het bedrag dat u erft tot aan de vrijstelling betaalt u geen cent erfbelasting.
| Relatie tot overledene | Vrijstelling 2026 |
|---|---|
| Echtgenoot, geregistreerd partner of fiscaal partner | €828.035 |
| Kinderen (incl. stief- en pleegkinderen) | €26.230 |
| Ziek of gehandicapt kind (onder specifieke voorwaarden) | €78.671 |
| Ouders | €62.110 |
| Kleinkinderen | €26.230 |
| Overige (broers, zussen, neven, nichten, vrienden) | €2.769 |
De partnervrijstelling van €828.035 is bewust royaal. In de meeste gevallen erft de langstlevende partner het volledige eigendom van de gezamenlijke woning plus het spaargeld, en valt de erfenis daarmee volledig binnen de vrijstelling. Pas bij vermogens boven dat bedrag wordt erfbelasting geheven.
Tarieven Boven de Vrijstelling
Over het bedrag dat de vrijstelling overstijgt, betaalt u erfbelasting in twee schijven. De grens tussen de eerste en tweede schijf ligt in 2026 op €158.669.
| Relatie | Tarief eerste schijf (tot €158.669) | Tarief tweede schijf (daarboven) |
|---|---|---|
| Partner en kinderen | 10% | 20% |
| Kleinkinderen | 18% | 36% |
| Ouders, broers, zussen en overige | 30% | 40% |
Een rekenvoorbeeld: uw moeder overlijdt en laat u als kind €200.000 na. Na aftrek van de kindvrijstelling (€26.230) resteert €173.770 belastbaar bedrag. Over de eerste €158.669 betaalt u 10% (€15.867). Over de resterende €15.101 betaalt u 20% (€3.020). Totale erfbelasting: €18.887.
Fiscaal Partnerschap — De Stille Voorwaarde
De partnervrijstelling van €828.035 geldt niet automatisch voor iedereen die samenwoont. De Belastingdienst stelt strikte eisen aan het begrip "fiscaal partnerschap" bij de erfbelasting.
Wie kwalificeert automatisch als fiscaal partner:
- Echtgenoten
- Geregistreerd partners
Wie kan kwalificeren als fiscaal partner onder voorwaarden:
- Samenwonenden met een notarieel samenlevingscontract die minimaal zes maanden op hetzelfde adres in de BRP staan ingeschreven
- Samenwonenden zonder samenlevingscontract die onafgebroken vijf jaar of langer op hetzelfde BRP-adres staan ingeschreven
Voldoet u niet aan deze voorwaarden? Dan bent u voor de erfbelasting een vreemde — met slechts €2.769 vrijstelling en een tarief van 30 tot 40 procent.
Gratis download
Ontvang Netherlands — Estate Settlement Checklist
Dit hele artikel als printbare checklist — plus actieplannen en naslaggidsen die u vandaag nog kunt gebruiken.
Het Grootste Gevaar: Ongehuwde Samenwoners Zonder Contract
Miljoenen Nederlanders wonen samen zonder huwelijk, geregistreerd partnerschap of notarieel samenlevingscontract. Zolang beide partners leven, merkt u daar fiscaal weinig van. Maar bij overlijden slaat het verschil keihard toe.
Stel: u woont drie jaar samen. Uw partner overlijdt en laat u per testament de helft van het afbetaalde huis na, ter waarde van €200.000. Zonder samenlevingscontract en met slechts drie jaar samenwonen kwalificeert u niet als fiscaal partner. Uw vrijstelling bedraagt dan slechts €2.769.
De berekening is vernietigend: €200.000 minus €2.769 = €197.231 belastbaar. Eerste schijf: 30% over €158.669 = €47.601. Tweede schijf: 40% over €38.562 = €15.425. Totale aanslag: €63.026. Die aanslag is binnen acht maanden verschuldigd — veel partners moeten het geërfde huis verkopen om de fiscus te betalen.
De oplossing is pijnlijk eenvoudig en goedkoop: een notarieel samenlevingscontract kost €449 tot €749, vaak inclusief twee basistestamenten. Na zes maanden inschrijving op hetzelfde adres kwalificeert u als fiscaal partner en geniet u de volle vrijstelling van €828.035. Het verschil: van €63.026 belasting naar €0.
Opvullegaat: Extra Besparing via het Testament
Bij de wettelijke verdeling krijgt de langstlevende partner alles, maar de kinderen krijgen een niet-opeisbare vordering op de langstlevende ter grootte van hun erfdeel. Over die vordering — die ze pas bij het tweede overlijden daadwerkelijk ontvangen — is direct erfbelasting verschuldigd als het bedrag boven de kindvrijstelling van €26.230 uitkomt.
Tegelijkertijd blijft een groot deel van de partnervrijstelling (€828.035) vaak onbenut. Een opvullegaat in het testament verschuift een deel van de kindsdelen naar de langstlevende partner, waardoor de onbenutte partnervrijstelling wordt benut en de kinderen minder of geen erfbelasting hoeven te betalen bij het eerste overlijden. Lees meer over dit mechanisme in ons artikel over het opvullegaat testament.
Aangifte Doen
De aangifte erfbelasting moet binnen acht maanden na het overlijden worden ingediend bij de Belastingdienst. U ontvangt doorgaans een aangifteformulier, maar als dat uitblijft, bent u zelf verantwoordelijk voor een tijdige aangifte. Te laat indienen leidt tot een ambtshalve aanslag met boete.
Bij nalatenschappen die volledig binnen de vrijstelling vallen, hoeft u in de meeste gevallen geen aangifte te doen — de Belastingdienst stuurt dan ook geen aangifteformulier. Maar als er ook maar enige twijfel is over de omvang, doe dan preventief aangifte om boetes te voorkomen.
Wilt u alle vrijstellingen, tarieven en fiscale optimalisaties in één overzichtelijk document met beslisbomen en rekenmodellen? De Gids voor Erfrecht en Nalatenschap in Nederland bevat alles wat u nodig heeft om de erfbelasting te beheersen.
Ontvang gratis: Netherlands — Estate Settlement Checklist
Download Netherlands — Estate Settlement Checklist — een printbare gids met checklists, voorbeelden en actieplannen die u vandaag nog kunt gebruiken.