ශ්‍රී ලංකාවේ උසාවියට නොගොස් උරුම දේපළ නිරාකරණය කරන්නේ කෙසේද?

ශ්‍රී ලංකාවේ මියගිය තැනැත්තාගේ වත්කම් රු. මිලියන 4ට අඩු නම් සහ උරුමක්කරුවන් අතර ආරවුලක් නොමැති නම්, testamentary නඩුවක් ගොනු නොකර ඥාතීන් හරහා (Adiated next of kin) දේපළ පවරා ගත හැකිය. මෙය වසර 1-2ක උසාවි ක්‍රියාවලියක් වෙනුවට මාස 3-6ක් ඇතුළත නිම කළ හැකි, සැලකිය යුතු ලෙස ලාභදායී ක්‍රමයකි. නමුත් නිවැරදි පියවර නිවැරදි අනුපිළිවෙලින් යා යුතුය.

රු. මිලියන 4 සීමාව — ක්‍රියාත්මක වන ආකාරය

ශ්‍රී ලංකාවේ නීතිය යටතේ, මියගිය තැනැත්තාගේ මුළු වත්කම් (ඉඩම්, බැංකු ශේෂ, වාහන, ගෘහ භාණ්ඩ ඇතුළුව) රු. මිලියන 4ට අඩු නම්, උසාවියට නොගොස් ඥාතීන් තමන්ගේ කොටස පවරා ගත හැකිය. මෙය "adiation" ක්‍රමය ලෙස හඳුන්වයි.

වැදගත්: මුළු වත්කම් ගණනය කිරීමේදී ඉඩම්වල වෙළඳපොළ වටිනාකම ඇතුළත් වේ — අගය අවතක්සේරු නොකරන්න. වත්කම් රු. 4M සීමාවට ආසන්න නම්, testamentary නඩුවක් ගොනු කිරීම ආරක්ෂිතයි.

උසාවියට නොගොස් පියවරෙන් පියවර

පියවර 1: මරණ සහතිකය ලබාගැනීම

ග්‍රාම නිලධාරීට Form B24 මඟින් මරණය දැනුම් දෙන්න, eBMD ඔන්ලයින් ක්‍රමයෙන් මරණ සහතිකය ලබාගන්න (ලියාපදිංචි අංකය සහ දිනය දන්නේ නම් රු. 120, නොදන්නේ නම් රු. 250). මරණය සිදු වූ දින සිට මාස 3ක් ඇතුළත ලියාපදිංචි කළ යුතුය.

පියවර 2: බැංකු ගිණුම් මුදාගැනීම

මරණ සහතිකය, උරුමක්කාරයන්ගේ ජාතික හැඳුනුම්පත්, පවුල් සම්බන්ධතාව තහවුරු කරන ලේඛන සමඟ බැංකුවට යන්න. නාමිකයා (Nominee) සිටින ගිණුම් සඳහා testamentary නඩුවක් අවශ්‍ය නැත — බැංකුව නාමිකයාට කෙලින්ම මුදාහරියි. නාමිකයා නොමැති ගිණුම් සඳහා Indemnity Bond එකක් අවශ්‍ය විය හැකිය.

පියවර 3: ඉඩම් පැවරීම

ඥාතීන් සියලුදෙනාගේ එකඟතාවයෙන් නොතාරිස්වරයෙකු ලවා පැවරීම් ඔප්පුව (Deed of Transfer) සකස් කරවාගන්න. මුද්දර ගාස්තු: පළමු රු. 100,000 සඳහා 3%, ඉතිරිය 4%. ඉඩම් රෙජිස්ට්‍රාර් කාර්යාලයේ ලියාපදිංචි කරන්න.

පියවර 4: වාහන සහ අනෙකුත් වත්කම්

මෝටර් රථ ප්‍රවාහන දෙපාර්තමේන්තුවේ නම පැවරීම, රක්ෂණ ප්‍රතිපත්ති මුදාගැනීම, සහ ප්‍රෝවිඩන්ට් අරමුදල් හිමිකම් ඉදිරිපත් කිරීම — සෑම එකක්ම මරණ සහතිකය + උරුම සම්බන්ධතා ලේඛන අවශ්‍ය කරයි.

උසාවියට යා යුතු වන අවස්ථා

සෑම තත්ත්වයක්ම උසාවියෙන් තොරව කළ නොහැක. පහත අවස්ථාවලදී testamentary නඩුවක් අනිවාර්යයි:

• වත්කම් රු. මිලියන 4ට වැඩි නම්
• උරුමක්කරුවන් අතර ආරවුලක් ඇත්නම්
• කැමති පත්‍රයේ වලංගුභාවය ප්‍රශ්නයට ලක් වී ඇත්නම්
• අවයස්ගත (Minor) උරුමක්කරුවන් සිටින්නේ නම් — රාජ්‍ය භාරකරු (Public Trustee) සම්බන්ධ වේ
• බහු නීති පද්ධති අදාළ වන සංකීර්ණ පවුල් ව්‍යුහයක නම්

උරුම අයිතිවාසිකම් සහ දේපළ බෙදා හැරීමේ මාර්ගෝපදේශය උසාවියට නොගොස් කරන ක්‍රියාවලිය සහ testamentary නඩු ක්‍රියාවලිය යන දෙකම ආවරණය කරයි — රු. මිලියන 4 තීරණ ලක්ෂ්‍යය මඟින් ඔබට අදාළ එක හඳුනාගන්න.

මෙය සුදුසු වන්නේ කාටද

• වත්කම් රු. මිලියන 4ට අඩු සරල උරුම තත්ත්වය
• පවුලේ සාමාජිකයන් සියලුදෙනා එකඟ — ආරවුල් නැත
• එක් නීති පද්ධතියක් පමණක් අදාළ (පොදු නීතිය, උඩරට, තේසවලමේ, හෝ මුස්ලිම්)
• නීතිඥ ගාස්තු ඉතිරි කර ගැනීමට කැමති පවුල්

මෙය සුදුසු නොවන්නේ කාටද

• වත්කම් රු. මිලියන 4ට වැඩි (testamentary නඩුවක් අනිවාර්ය)
• පවුලේ ආරවුල් ඇත — නීතිමය නියෝජනය අවශ්‍ය
• කැමති පත්‍ර විවාද, බහු-නීති සංකීර්ණතා

නිතර අසන ප්‍රශ්න

රු. මිලියන 4 සීමාව ඉක්මවා ගියහොත් කුමක් කළ යුතුද?

Testamentary නඩුවක් දිස්ත්‍රික් අධිකරණයේ ගොනු කළ යුතුය. කැමති පත්‍රයක් ඇත්නම් Probate, නැත්නම් Letters of Administration ඉල්ලා සිටිය යුතුය. මෙම ක්‍රියාවලිය සාමාන්‍යයෙන් වසර 1-2ක් ගත වේ. නීතිඥයෙකුගේ සහාය නිර්දේශ කෙරේ.

බැංකු ගිණුම් මුදාගැනීමට testamentary නඩුවක් අවශ්‍යද?

එය තැන්පතු ප්‍රමාණය සහ නාමිකයා (Nominee) සිටීම/නොසිටීම මත රඳා පවතී. නාමිකයා සිටින ගිණුම් සඳහා මරණ සහතිකය + නාමිකයාගේ හැඳුනුම්පත ප්‍රමාණවත්ය. නාමිකයා නොමැති, විශාල තැන්පතු සඳහා බැංකුව Probate / Letters of Administration ඉල්ලා සිටිය හැකිය.

ඉඩම් පැවරීම උසාවියෙන් තොරව කළ හැකිද?

ඔව්, වත්කම් රු. 4Mට අඩු නම් සහ සියලුම උරුමක්කරුවන් එකඟ නම්. නොතාරිස්වරයෙකු ලවා පැවරීම් ඔප්පුව සකස් කරවා, මුද්දර ගාස්තු ගෙවා, ඉඩම් රෙජිස්ට්‍රාර් කාර්යාලයේ ලියාපදිංචි කළ හැකිය. නමුත් උරුමක්කරුවන්ගෙන් එක් අයෙකුවත් විරුද්ධ නම්, උසාවි මාර්ගය යා යුතුය.

ක්‍රියාවලිය කොපමණ කාලයක් ගතවේද?

උසාවියට නොගොස් කරන සරල නිරාකරණයක් මාස 3-6ක් ඇතුළත නිම කළ හැකිය (බැංකුවේ ක්‍රියාවලි කාලය ඇතුළත්ව). Testamentary නඩුවක් ගොනු කළහොත් වසර 1-2 ගත විය හැකිය. විරෝධතා (Objections) ඇත්නම් ඊටත් වඩා.

උරුම අයිතිවාසිකම් සහ දේපළ බෙදා හැරීමේ මාර්ගෝපදේශය — ශ්‍රී ලංකාව →