Onterfd Kind Rechten Nederland: De Legitieme Portie Uitgelegd

Volledig onterven kan niet in Nederland

Een ouder kan in het testament vastleggen dat een kind niets erft. Maar "niets" is juridisch niet helemaal niets. Het Nederlandse erfrecht (Boek 4 BW) garandeert juridische kinderen — eigen kinderen met een familierechtelijke band en geadopteerde kinderen — het recht op de legitieme portie. Een biologisch kind zonder juridische band kan sinds 2026 wel voor de erf- en schenkbelasting als kind worden behandeld, maar die fiscale gelijkstelling geeft geen civielrechtelijk erfrecht. Die kunt u niet wegnemen via een testament, niet via een codicil, en niet via mondelinge afspraken.

De legitieme portie is een geldvordering ter waarde van de helft van het wettelijke erfdeel. Heeft u als enig kind recht op de volledige nalatenschap, dan is uw legitieme portie de helft daarvan. Zijn er drie kinderen, dan is ieders wettelijke erfdeel een derde, en de legitieme portie een zesde.

Hoe berekent u de legitieme portie?

De berekening verloopt in twee stappen:

1. Bepaal de legitimaire massa: alle bezittingen van de nalatenschap plus de giften die de erflater bij leven heeft gedaan, minus de schulden. Dit is het bedrag waarover de legitieme wordt berekend.

2. Bereken het breukdeel: deel de legitimaire massa door het aantal erfgenamen dat de wet aanwijst (kinderen en langstlevende partner), en neem daarvan de helft.

Een voorbeeld: de nalatenschap bedraagt € 400.000, er zijn twee kinderen en een langstlevende partner. Het wettelijke erfdeel per kind is 1/3 van € 400.000 = € 133.333. De legitieme portie per kind is de helft: € 66.667.

Let op: schenkingen die de erflater in de vijf jaar voor het overlijden heeft gedaan aan derden, of ooit aan u als kind, worden bij de legitimaire massa opgeteld. Dit voorkomt dat een ouder de nalatenschap leegschenkt om de legitieme portie te omzeilen.

Wanneer en hoe eist u de legitieme portie op?

De legitieme portie krijgt u niet automatisch. U moet die actief opeisen — en daar zit een strakke termijn aan:

• Vijf jaar na het overlijden: dit is de verjaringstermijn. Laat u die verlopen, dan vervalt uw recht definitief.
• De termijn begint te lopen op de dag van overlijden, niet op de dag dat u hoort over het testament.

Het opeisen doet u door een schriftelijke verklaring te sturen aan de executeur of aan de andere erfgenamen. Een aangetekende brief is aan te raden als bewijs. U hoeft geen rechtszaak te starten — pas als de executeur weigert uit te keren, moet u naar de rechter.

De langstlevende partner en de niet-opeisbaarheidsclausule

In veel testamenten staat een clausule die bepaalt dat de legitieme portie pas opeisbaar is na het overlijden van de langstlevende partner. Dit beschermt de achterblijvende ouder: die hoeft de woning niet te verkopen om de kinderen uit te betalen.

Als onterfd kind heeft u dan wel recht op de legitieme portie, maar u kunt die pas innen wanneer ook de langstlevende ouder overlijdt. Tot die tijd is het een vordering "op papier" — met wettelijke rente.

Zo'n niet-opeisbaarheidsclausule kan in een testament worden opgenomen. Controleer het testament via de notaris die het beheert.

Stiefkinderen en de legitieme portie

Stiefkinderen hebben géén recht op de legitieme portie. De wet kent dit recht toe aan juridische kinderen — eigen kinderen met een familierechtelijke band en geadopteerde kinderen. De fiscale gelijkstelling van een niet-erkend biologisch kind sinds 2026 verandert dit civielrechtelijke recht niet.

Is uw situatie onduidelijk — bijvoorbeeld bij erkenning of een buitenlands geboortebewijs — raadpleeg dan een erfrechtspecialist. De bewijslast voor de biologische band ligt bij het kind.

Een volledig overzicht van erfrechtkeuzes, fiscale termijnen en de stappen voor nabestaanden vindt u in onze Netherlands End-of-Life Planning Guide.

Bekijk meer gidsen voor Netherlands →