Samenwonend Zonder Testament: Wat Erft Uw Partner Écht?
Zonder testament erft uw samenwonende partner niets
Dit is de hardste waarheid in het Nederlandse erfrecht: als u samenwoont zonder te trouwen of een geregistreerd partnerschap te hebben, en u geen testament heeft opgesteld, erft uw partner bij uw overlijden precies niets. Nul. De woning, de spaarcenten, de auto — alles gaat naar uw wettelijke erfgenamen, doorgaans uw kinderen of uw ouders.
De wettelijke verdeling (artikel 4:13 BW) beschermt alleen gehuwde partners en geregistreerd partners. Samenwonenden vallen hier volledig buiten, ongeacht hoe lang u samenwoont of dat u een samenlevingscontract heeft.
Het samenlevingscontract is geen testament
Veel samenwonende stellen hebben een samenlevingscontract bij de notaris laten opstellen. Dat regelt de verdeling van kosten, het huis en de inboedel tijdens het samenwonen en bij het uit elkaar gaan. Maar een samenlevingscontract is geen testament — het bepaalt niet wie uw erfgenaam is.
Een samenlevingscontract bevat soms een verblijvingsbeding: een clausule waardoor de gezamenlijke bezittingen bij overlijden van de ene partner automatisch naar de andere gaan. Dat is een vorm van bescherming, maar het geldt alleen voor gemeenschappelijke goederen. Persoonlijke bezittingen, spaargeld op eigen naam en vermogen dat niet in het contract is opgenomen, vallen erbuiten.
Wat gebeurt er concreet zonder regeling?
Een scenario dat vaker voorkomt dan u denkt: Stel, u woont twintig jaar samen, heeft een koopwoning op beider naam, twee kinderen en geen testament of verblijvingsbeding. Uw partner overlijdt.
- De helft van de woning die op naam van uw partner stond, gaat naar de kinderen
- De bankrekening op naam van uw partner wordt geblokkeerd — u heeft er geen toegang meer toe
- De kinderen zijn erfgenaam, niet u — zij beslissen mee over de woning
- Als de kinderen minderjarig zijn, beslist de kantonrechter mee over verkoop van de woning
U zit als achterblijvende partner in een woning die voor de helft niet meer van u is, zonder toegang tot de rekening van uw partner, en afhankelijk van de medewerking van de kinderen (of hun voogd) om iets te regelen.
Gratis download
Ontvang Netherlands — End-of-Life Planning Checklist
Dit hele artikel als printbare checklist — plus actieplannen en naslaggidsen die u vandaag nog kunt gebruiken.
De oplossing: een testament opstellen
De eenvoudigste manier om uw partner te beschermen is een testament bij de notaris. De kosten verschillen per notaris en situatie; vraag vooraf een offerte.
In het testament kunt u uw partner benoemen als erfgenaam. U kunt ook kiezen voor een combinatie:
- Vruchtgebruik: uw partner mag de woning blijven gebruiken zolang die leeft, maar de kinderen zijn eigenaar
- Legaat: u wijst specifieke bezittingen toe aan uw partner (de woning, de auto)
- Erfstelling: u maakt uw partner volledig erfgenaam, naast de kinderen
De fiscale consequenties voor samenwonenden
Samenwonende partners kunnen voor de erfbelasting als fiscaal partner worden aangemerkt, maar alleen als aan strikte voorwaarden is voldaan:
- Met samenlevingscontract (met zorgplicht): minimaal 6 maanden op hetzelfde adres ingeschreven
- Zonder samenlevingscontract: minimaal 5 jaar op hetzelfde adres ingeschreven
Voldoet u aan deze eisen, dan geldt de partnervrijstelling van € 828.035 (2026) en het gunstige partnertarief van 10-20%. Voldoet u niet, dan betaalt uw partner erfbelasting tegen het tarief voor "overige erfgenamen": 30% tot 40%, met een vrijstelling van slechts € 2.769.
Dat verschil kan tienduizenden euro's zijn. Controleer uw situatie voordat u een testament opstelt — het bepaalt de fiscale structuur van de hele erfplanning.
Een complete handleiding voor het vastleggen van uw erfwensen, de fiscale implicaties en de praktische stappen vindt u in onze Netherlands End-of-Life Planning Guide.
Ontvang gratis: Netherlands — End-of-Life Planning Checklist
Download Netherlands — End-of-Life Planning Checklist — een printbare gids met checklists, voorbeelden en actieplannen die u vandaag nog kunt gebruiken.