Geregistreerd Partnerschap en Erfrecht: Rechten, Valkuilen en Verschillen met Huwelijk

Gelijkgesteld aan het huwelijk — maar niet in alles

Sinds 1998 is het geregistreerd partnerschap in Nederland erfrechtelijk volledig gelijkgesteld aan het huwelijk. De langstlevende geregistreerd partner erft precies hetzelfde als een echtgenoot: bij aanwezigheid van kinderen is de wettelijke verdeling van toepassing, de partnervrijstelling voor de erfbelasting geldt en de langstlevende krijgt de goederen van de nalatenschap.

Toch zijn er subtiele verschillen die in de praktijk voor problemen zorgen — vooral bij partners die niet in Nederland wonen of bij internationaal erfrecht.

Wettelijke verdeling: hoe het werkt

Als een geregistreerd partner overlijdt zonder testament en er kinderen zijn, treedt de wettelijke verdeling automatisch in werking (Boek 4 BW). Dat betekent:

• De langstlevende partner krijgt alle goederen van de nalatenschap
• De kinderen krijgen een geldvordering ter hoogte van hun erfdeel
• Die vordering is pas opeisbaar bij het overlijden van de langstlevende, bij diens faillissement of bij het verlaten van een zorginstelling zonder de eigen bijdrage te betalen

In de praktijk betekent dit dat de langstlevende partner gewoon in het huis kan blijven wonen en de bankrekeningen kan blijven gebruiken — de kinderen kunnen hun erfdeel niet direct opeisen.

Erfbelasting: partnervrijstelling

Geregistreerde partners vallen onder dezelfde tarieven en vrijstellingen als gehuwden. De partnervrijstelling voor 2026 bedraagt € 828.035 (onderhevig aan pensioenimputatie, met een minimum van € 213.915). Het tarief is 10% over de eerste € 158.669 boven de vrijstelling en 20% over het meerdere.

Dit is het grote verschil met samenwonenden die niet aan de voorwaarden voor fiscaal partnerschap voldoen: zij krijgen een vrijstelling van slechts € 2.769 met tarieven van 30% tot 40%. Samenwoners kunnen onder voorwaarden wél als fiscale partners gelden: met een notarieel samenlevingscontract met zorgplicht en ten minste zes maanden inschrijving op hetzelfde adres, of zonder contract na ten minste vijf jaar op hetzelfde adres.

Waar het wel uitmaakt

Internationaal erfrecht. De EU-erfrechtverordening kijkt naar de gewone verblijfplaats van de erflater. Als een van beide partners in het buitenland woonde, kan buitenlands erfrecht van toepassing zijn — en niet elk land erkent het geregistreerd partnerschap op dezelfde manier als Nederland. Een rechtskeuze voor Nederlands recht in het testament voorkomt dit risico.

Beëindiging zonder rechter. Een geregistreerd partnerschap kan buiten de rechter om worden ontbonden via een overeenkomst bij de notaris of advocaat als beide partners het eens zijn en er geen minderjarige kinderen zijn. Na de ontbinding vervalt het wettelijke erfrecht van de partner onmiddellijk — maar als het testament niet wordt aangepast, kan de ex-partner alsnog als begunstigde staan vermeld.

Geen automatische omzetting. Een samenlevingscontract wordt niet automatisch omgezet in een geregistreerd partnerschap. Samenwoners die erfrechtelijke bescherming willen, moeten bewust de stap zetten naar een geregistreerd partnerschap of huwelijk — of uitgebreide testamentaire bepalingen laten opnemen.

De praktische checklist

Als je geregistreerd partner bent, controleer dan:

1. Is er een testament dat aansluit bij je huidige situatie?
2. Is er een levenstestament waarin je partner als gevolmachtigde is benoemd?
3. Zijn de begunstigden van levensverzekeringen correct ingevuld?
4. Is er een rechtskeuze in het testament als een van jullie buitenlandse banden heeft?

De Netherlands End-of-Life Planning Guide helpt je om al deze onderdelen systematisch vast te leggen — inclusief werkbladen voor de boedelbeschrijving en beslisbomen voor de erfkeuze.

Bekijk meer gidsen voor Netherlands →